Buscar

Δευτέρα, 29 Φεβρουαρίου 2016

Μελισσοκομικοί Χειρισμοί Μαρτιου







ΜΑΡΤΙΟΣ

«Τον Μάρτη μετράνε τα μελίσσια»

Η σοφή αυτή κουβέντα που λέγεται στο Βάβδο, το όμορφο χωριό της ορεινής Χαλκιδικής, δείχνει ότι ο μήνας Μάρτιος είναι σημείο καμπής στην εξέλιξη ενός μελισσοκομείου μέσα στο έτος. Ο Μάρτιος είναι ένας μήνας με μεγάλη αστάθεια, όσον αφορά τα κλιματολογικά φαινόμενα. Σχεδόν κάθε χρόνο στη διάρκεια αυτού του μήνα σημειώνονται σε πολλά μέρη της χώρας μας, θερμοκρασίες κάτω του μηδενός, μερικές φορές ισχυροί παγετοί, που έχουν καταστρεπτική επίδραση στα ήδη ανθισμένα οπωροφόρα δένδρα. Ταυτόχρονα στη διάρκεια της ημέρας οι ανώτερες θερμοκρασίες φθάνουν και ξεπερνούν τους 20ο C, ιδιαίτερα στις νότιες ζεστές περιοχές, όπου τα διαστήματα με ευνοϊκές θερμοκρασίες για την εργασία των μελισσών, είναι μεγάλα. Παρά τις μεγάλες αυτές διακυμάνσεις και την διαφοροποίηση όσον αφορά τις συνθήκες ανάπτυξης των μελισσιών, ο Μάρτιος θεωρείται για τη μελισσοκομία όλης της χώρας μας, ο πρώτος μήνας του έτους με σταθερή άνοδο της δυναμικότη-τας του μελισσιού, που δύσκολα ανακόπτεται μέχρι να πλησιάσουμε στη περίοδο εκμετάλλευσης της πρώτης κύριας ανθοφορίας. Οι απώλειες του χειμώνα τελειώνουν με τον προηγούμενο μήνα και από τώρα και ύστερα, αφού μετρήσουμε τα μελίσσια, μπορούμε να υπολογίσουμε την αύξηση του αριθμού στην οποία θα προχωρήσουμε τον επόμενο μήνα. Ανάλογη περίπου είναι και η εξέλιξη του πληθυσμού των μελισσιών κάθε σμήνους. Στα τέλη Φεβρουαρίου αρχές Μαρτίου βρίσκεται στο χαμηλότερο σημείο, μια κρίσιμη περίοδος για το μελίσσι, στη συνέχεια όμως αυξάνει εντυπωσιακά, μέχρι τα μέσα Μαΐου, οπότε και φθάνει στην υψηλότερη τιμή του.

Οι επισκέψεις του μελισσοκόμου στο μελισσοκομείο, γίνονται πιο τακτικές.
• Πρέπει να είναι έτοιμος και ενήμερος για την κατάσταση κάθε μελισσιού και να προσθέτει κηρήθρες έγκαιρα, να προλαμβάνει τη γρήγορη ανάπτυξη των σμηνών.
• Να ελέγχει τακτικά για την εκδήλωση συμπτωμάτων ασθενειών. Εκτός από τη Βαρρόα και τη Νοσεμίαση, αυτόν τον μήνα προσέχουμε για την εμφάνιση της ευρωπαϊκής σηψηγονίας καθώς και της ασκοσφαίρωσης. Τα μελίσσια που θα παρουσιάσουν ασθένειες του γόνου τα απομονώνουμε και φυσικά τα αποκλείουμε από οποιοδήποτε πρόγραμμα αύξησης, βασιλοτροφίας κλπ.
• Εάν σκοπεύουμε να κάνουμε βασιλοτροφία τον Απρίλιο, πρέπει από τον Μάρτιο να διαλέξουμε τα μελίσσια, στα οποία θα δώσουμε πλαίσια χωρίς φύλλο κηρήθρας, για την εκτροφή κηφήνων. Υπενθυμίζεται ότι, οι κηφήνες πρέπει να προηγηθούν κατά 20 περίπου μέρες των βασιλισσών (με αφετηρία τη γέννηση του αυγού) ώστε να συμπέσει χρονικά η ωριμότητά τους για γονιμοποίηση. Τα πλαίσια αυτά με κηφηνοκελιά το Μάιο μπορεί να χρησιμοποιηθούν σαν παγίδες της Βαρρόα, να καταστραφούν. Είναι μια καλή μέθοδος ελέγχου τη Βαρρόα, χωρίς φάρμακα.
• Η πρόληψη της σμηνουργίας σε ορισμένα πρώιμα μέρη της χώρας μας ξεκινά από το Μάρτιο. Νέα βασίλισσα, καινούργιες κηρήθρες, διαθέσιμος χώρος για την ανάπτυξη σμήνους, καλός αερισμός περιορίζουν την εκδήλωση του φυσικού αυτού φαινομένου.
• Από τον Μάρτιο ξεκινά η συρμάτωση των πλαισίων και η εισαγωγή φύλλων κηρήθρας στα μελίσσια.

ΣΥΡΜΑΤΩΣΗ ΤΩΝ ΠΛΑΙΣΙΩΝ ΚΑΙ ΦΥΛΛΑ ΚΗΡΗΘΡΑΣ

Η συρμάτωση των πλαισίων, το δέσιμο και το πέρασμα των φύλλων κηρήθρας δεν είναι δύσκολη δουλειά, μπορεί να γίνει απ’ όλα τα μέλη της οικογένειας του μελισσοκόμου, εκτός ίσως του δεσίματος που απαιτεί σχετική μυϊκή δύναμη, συνήθως στο σπίτι ή στην αποθήκη, με σχετική άνεση και γίνεται κατά κανόνα την άνοιξη ή αρχές καλοκαιριού, τότε που τα μελίσσια «δουλεύουν», αυξάνονται, ο «μελισσοκομικός πυρετός» του μελισσοκόμου είναι στα ύψη του, γεγονός που την καθιστά ευχάριστη εργασία. Στην νομαδική επαγγελματική μελισσοκομία δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις που ο μελισσοκόμος αιφνιδιάζεται, επισκεπτόμενος μετά από μέρες τα μελίσσια και ανακαλύπτει ότι, τα περισσότερα έχουν αρχίζει να κτίζουν κεριά πέρα από το τελευταίο τελάρο (σφήνες, γλώσσες, καλοπορέματα κλπ), υποχρεώνεται εκ των πραγμάτων να δέσει και να περάσει φύλλα στην ύπαιθρο σε μεγάλους αριθμούς ημερησίως. Η εργασία α’ αυτή την περίπτωση γίνεται πολύ κοπιαστική, η ανταμοιβή όμως είναι μεγαλύτερη, μέσα σε μια μέρα τα φύλλα κηρήθρας διαμορφώνονται σε κτισμένες κηρήθρες , οι πρώτες σταγόνες από φρεσκοκομιζόμενο νέκταρ κάνουν την εμφάνισή τους και η βασίλισσα έχει γεννήσει αυγά στα περισσότερα κελιά. Η εμπειρία, η ταχύτητα εργασίας (γιατί πάντα υπάρχει κίνδυνος να σταματήσει η ανθοφορία και να χαθεί η ευκαιρία), αλλά προπαντός η προετοιμασία, βοηθούν τον επαγγελματία μελισσοκόμο, ν’ αντεπεξέλθει στην επιτακτική αυτή βασική εργασία.

Για τους νεότερους μελισσοκόμους, αλλά και γι’ αυτούς από τους έμπειρους, αναφέρονται τα παρακάτω σχετικά:
Α) απαραίτητα υλικά
Β) προετοιμασία
Γ) δέσιμο
Δ) πέρασμα των φύλλων κηρήθρας
Ε) σωστή τοποθέτηση των φύλλων


Υλικά και εργαλεία

Πλαίσια ή τελάρα. Το πλαίσιο της κυψέλης Langstroth (Λάνγκστροθ) φέρει αυλάκι στο κάτω μέρος του κηρηθροφορέα (επάνω οριζόντιο ξύλο) και ορθοστάτες (τα δύο κάθετα ξύλα) με τέσσαρες τρύπες ισομετρικές, (αν φέρουμε κοντά τους δύο ορθοστάτες θα συμπέσουν οι τρύπες από όπου θα περάσει το σύρμα). Γίνεται από ξύλο καλής ποιότητας, συνήθως πεύκο, για ν’ αντέχουν, να μη παραμορφώνονται (σκεβρώνουν) και να μην είναι τόσο μαλακό ώστε να σκίζεται όταν θα τεντώσουμε το σύρμα.
Σύρμα. Το σύρμα πρέπει να είναι ανοξείδωτο, ανθεκτικό και ιδιαίτερα μαλακό. Κατάλληλο σύρμα είναι το Νο 60. Πιο λεπτό έχει μικρότερη αντοχή και πληγώνει τα χέρια, ενώ πιο χονδρό είναι εμπόδιο στο κτίσιμο των κηρήθρων. Ατσαλόσυρμα, έστω και σε κάποιο βαθμό, είναι ακατάλληλο.
Φύλλα κηρήθρας. Τα φύλλα κηρήθρας να κατασκευάζονται από φυσικό κερί μέλισσας και να ζυγίζουν από 60 – 80 γραμμάρια. Φυσικά τα βαρύτερα είναι ακριβότερα, αλλά καταλληλότερα γιατί έχουν μεγαλύτερο πάχος και τα σύρματα ενσωματώνονται μέσα στο κερί.
Εργαλεία. Μία πένσα και κόφτης για να κόβουμε τις άκρες του σύρματος ώστε να μην πληγώνουν το κερί και τα χέρια, είναι αρκετά για το συρμάτωμα. Για το πέρασμα των φύλλων κηρήθρας χρησιμοποιούμε ηλεκτρικό ρεύμα με τη βοήθεια 2 καλωδίων που είτε ενώνονται με τους πόλους της μπαταρίας του αυτοκινήτου (στην ύπαιθρο) είτε βγαίνουν από μετασχηματιστή που δίνει ρεύμα 15 – 25 Volt (είσοδος 220 Volt – έξοδος 15 – 25 Volt ).

Προετοιμασία. Η προετοιμασία είναι σκόπιμη και χρήσιμη σε όλους τους μελισσοκόμους, για όσους όμως διατηρούν μεγάλο αριθμό μελισσιών, είναι απαραίτητη. Η προμήθεια σύρματος και φύλλων κηρήθρας γίνεται νωρίς όταν ακόμη δεν τα χρειαζόμαστε. Το σύρμα ξετυλίγεται από την «κουλούρα» όπως την αγοράζουμε και κόβεται σε κομμάτια κατάλληλου μήκους που ταιριάζει στο δέσιμο που κάνει κάθε μελισσοκόμος. Ένας πρακτικός τρόπος ξετυλίγματος και κοπής είναι να τοποθετήσουμε δύο σίδερα ή καρφιά στο πάτωμα ή στον τοίχο της αποθήκης σε απόσταση, όση θέλουμε να είναι το σύρμα για κάθε πλαίσιο και ξετυλίγουμε το σύρμα περιφέροντας το από το ένα σίδερο στο άλλο, με προσοχή να μη «στρίψει», γιατί σ’ εκείνο το σημείο θα κοπεί στο συρμάτωμα. Στη συνέχεια δένουμε τη δέσμη σύρματος που έχει δημιουργηθεί σε 3 – 4 σημεία σφιχτά και κόβουμε τα σύρματα στα σημεία που γυρίζουν στα καρφιά. Με αυτόν τον τρόπο τραβώντας τη μια άκρη ενός σύρματος βγαίνει χωρίς να μπλεχτεί με τα υπόλοιπα. Τα σύρματα περνιούνται στα πλαίσια χωρίς να τα δέσουμε. Τα πλαίσια, εάν χρησιμοποιούνται πρώτη φορά ελέγχονται να είναι σωστά καρφωμένα και ίσια. Εάν ο κηρηθροφορέας είναι σκεβρωμένος (συμβαίνει κι αυτό), αντικαθίσταται ή δεν χρησιμοποιείται καθόλου το πλαίσιο, διαφορετικά αργότερα θα μας είναι συνεχώς εμπόδιο μέσα στο μελίσσι. Πλαίσια που έχουν χρησιμοποιηθεί βράζονται και καθαρίζονται καλά, ιδιαίτερα στο αυλάκι και στις γωνίες.
Το δέσιμο του σύρματος. Στο δέσιμο πρέπει να προσέξουμε μερικά σημεία:
1. εάν κοπεί το σύρμα δεν το ενώνουμε, το αντικαθιστούμε.
2. στην πλευρά που αρχίζουμε το δέσιμο, στην ίδια πλευρά τελειώνουμε και δένουμε την άλλη άκρη.
3. τα σύρματα πρέπει να είναι καλά τεντωμένα, «τεζαρισμένα». Ιδιαίτερα το πρώτο σύρμα, από πάνω, που δέχεται και τη μεγαλύτερη πίεση από το βάρος του μελιού στα «στεφανώματα». Χαλαρό σύρμα έχει ως συνέπεια την παραμόρφωση της κηρήθρας και κελιά ακατάλληλα για την εκτροφή εργατικού γόνου. Ο κάθε μελισσοκόμος έχει το δικό του τρόπο δεσίματος, ένα πολύ καλό όμως δέσιμο είναι αυτό που, εκτός των άλλων, δένει μεταξύ τους τα ξύλα του τελάρου στις τέσσαρες γωνίες. Με αυτόν τον τρόπο το πλαίσιο γίνεται στερεό, αντέχει στη δύναμη που απαιτείται για να ξεκολλήσει από τα τοιχώματα ή τον πυθμένα της κυψέλης καθώς και στις συνήθεις ταλαιπωρίες από τους μελισσοκομικούς χειρισμούς για αρκετά χρόνια. Το μήκος του σύρματος που απαιτείται είναι 2,80 μέτρα για ένα πλαίσιο.
Το πέρασμα των φύλλων κηρήθρας. Η εφαρμογή των φύλλων κηρήθρας στο έτοιμο συρματωμένο και δεμένο πλαίσιο γίνεται την ίδια μέρα. Αν το καθυστερήσουμε μπορεί τα σύρματα να χαλαρώσουν, ενώ εάν εφαρμοσθεί σωστά (όλα τα σύρματα να «χαθούν» μέσα στο κερί) αφ’ ενός το κερί κρατά τεζαρισμένο το σύρμα, αφ’ ετέρου η χρησιμοποίησή του στο μελίσσι μπορεί να καθυστερήσει αρκετό καιρό, αρκεί να το διατηρήσουμε σε σκιερό και δροσερό μέρος. Η τεχνική είναι απλή, (την αναφέρουμε για τους νέους μελισσοκόμους). Ακουμπάμε για ελάχιστα δευτερόλεπτα τους ακροδέκτες των καλωδίων (από μετασχηματιστή ή μπαταρία) στις δύο άκρες του σύρματος στα σημεία όπου αυτό τυλίγεται γύρω από τον ορθοστάτη για να δεθεί. Προηγουμένως έχουμε τοποθετήσει καλά το φύλλο μέσα στο αυλάκι του κηρηθροφορέα και φροντίζουμε το κερί να έρχεται σ’ επαφή σε όλο το μήκος των 4 συρμάτων. Κάποια προσοχή χρειάζεται να μην ακουμπήσουν μεταξύ τους ή πολύ κοντά στο σύρμα οι ακροδέκτες, γιατί θα γίνει «σώμα» και μπορεί να πάθει βλάβη ο μετασχηματιστής.

Σωστή τοποθέτηση των φύλλων κηρήθρας στο μελίσσι
• Πρωταρχικής σημασίας είναι η τοποθέτηση (εισαγωγή) του φύλλου στο μελίσσι, στην ώρα του, τότε που κτίζουν, πλέκουν οι μέλισσες κεριά. Το φύλλο σ’ αυτήν την περίπτωση κτίζεται μονομιάς, ομοιόμορφα, ενώ αν τοποθετηθεί μερικές μέρες πιο μπροστά οι μέλισσες το «γυαλίζουν», τα’ αποτυπώματα δηλαδή των εξαγωνικών κελιών μόλις διακρίνονται, μ αποτέλεσμα το ακανόνιστο κτίσιμο.
• Δεύτερος κανόνας, χωρίς εξαιρέσεις, δεν τοποθετούμε ποτέ φύλλο στη μέση της γονοφωλιάς. Κάτι τέτοιο μερικές φορές το μελίσσι το ξεπερνάει ανώδυνα, όμως αυτό δεν το γνωρίζουμε εκ των προτέρων και δεν διακινδυνεύουμε την πιθανότητα να μείνει εμπόδιο στην συνοχή του σμήνους ένα άκτιστο φύλλο.
• Η σωστή θέση του φύλλου είναι μετά το τελευταίο πλαίσιο του γόνου που συνήθως έχει αυγά και γύρη, εάν πέρα απ’ αυτό υπάρχει κι άλλο πλαίσιο (με μέλι) που καλύπτουν οι μέλισσες, τόσο το καλύτερο, το φύλλο θα κτισθεί κι από τις δύο πλευρές κανονικά.
• Εάν το μελίσσι είναι συμπληρωμένο και τα κεράκια επάνω στα πλαίσια, τα «ξασπρίσματα», μας δείχνουν ότι η ανθοφορία είναι πετυχημένη και η φωλιά δεν χωρά άλλο το μελίσσι, που αναπτύσσεται πολύ γρήγορα, τότε εφ’ όσον έχουμε, τοποθετούμε ορόφους με κτισμένες κηρήθρες. Στην περίπτωση που δεν έχουμε ή δε θέλουμε να χρησιμοποιήσουμε κτισμένες κηρήθρες, σπάνια (πρέπει να είναι πολύ καλή η ανθοφορία) χρησιμοποιούμε ολόκληρο όροφο με φύλλα. Συχνά είναι πιο πρακτικό να τοποθετούμε δύο φύλλα στις θέσεις 2 και 9 της φωλιάς τις κτισμένες κηρήθρες (που έχουν στις περισσότερες περιπτώσεις μέλι και γύρη) τις ανεβάζουμε στον όροφο (σε μια πλευρά) και ανάμεσά τους τοποθετούμε ένα τρίτο φύλλο. Σε μερικές μέρες που θα κτισθούν οι κηρήθρες, τοποθετούμε άλλες δύο στον όροφο πλέον και ούτω καθ’ εξής, μέχρις όταν συμπληρωθεί.

Αντικατάσταση των προβληματικών κυψελών
Τον προηγούμενο μήνα, στην αποθήκη, είχαμε επισκευάσει τις άδειες κυψέλες ή βάψαμε και εξοπλίσαμε τις καινούργιες που προμηθευτήκαμε. Τώρα με την άνοδο της θερμοκρασίας, ήρθε η ώρα να αντικαταστήσουμε όσες έχουν φθαρεί καθ’ οιονδήποτε τρόπο. Διαλέγουμε μέρες ηλιόλουστες και ζεστές ώρες της ημέρας γι’ αυτή τη δουλειά, που πρέπει να γίνεται με προσεκτικές αλλά γρήγορες κινήσεις, για το φόβο να μην κρυώσει ο γόνος, να μη τραυματισθεί η βασίλισσα, να μη προκληθεί λεηλασία.

Ανθοφορίες του Μαρτίου
Ο Μάρτης είναι σχετικά πλούσιος σε ανθοφορίες. Αρκετά οπωροφόρα δένδρα ξεκινούν την άνθιση τον μήνα αυτόν, όπως η ροδακινιά, ενώ άλλα συνεχίζουν την άνθισή τους από τον προηγούμενο μήνα, όπως η βερικοκιά και η αμυγδαλιά. Το δενδρολίβανο, το φασκόμηλο, η άγρια λεβάντα, από τα αρωματικά φυτά, είναι ιδιαίτερα χρήσιμα για το νέκταρ τους, όπως και η κουτσουπιά, η λαψάνα, η μολόχα, η ξυνίδα, ο ασφόδελος. Σημαντικό φυτό, όπου υπάρχει, είναι η ανοιξιάτικη κουμαριά. Η δάφνη προσφέρει στις μέλισσες γύρη όπως και τα όψιμα κυπαρίσσια. Η μελιτοέκκριση του πεύκου, όμως, αυτόν το μήνα είναι πολύ εντυπωσιακή. Το ευμετάβλητο του κλίματος και οι μικρές ακόμη δυνατότητες των μελισσιών, δεν επιτρέπουν την αξιοποίησή της, με αποτέλεσμα μεγάλες ποσότητες μελιού να μένουν ανεκμετάλλευτες. Στην περίπτωση που ένας μελισσοκόμος έχει δυνατά μελίσσια, με ανανεωμένο πληθυσμό μελισσών, συνιστάται να μεταφερθεί στο πεύκο από τα μέσα Φεβρουαρίου ακόμη. Υπάρχει η δυνατότητα παραγωγής μελικηριδίων (σεξιόν) τον Μάρτιο και το πρώτο 15ήμερο του Απριλίου.
_________________

























Δημήτρης Τσέλλιος
Γεωπόνος Αναπληρωτής Ερευνητής ΕΘΙΑΓΕ
Διευθυντής Ινστιτούτου Μελισσοκομίας

Σάββατο, 20 Φεβρουαρίου 2016

Χρήση οξαλικού οξέως








gr. OO   X   καθαρότητα
λίτρα                        

Χρήση οξαλικού οξέως

Οξαλικό οξύ   :      (Συσκευασμένο)   

                               Με δύο μόρια νερού      

      Τελική καθαρότητα: 71,5%


Δοσολογίες: 

1.      75 γρ. οξαλικού σε 1 κιλό νερό και 1 κιλό ζάχαρη. Τελικό ποσοστό οξαλικού στο μίγμα = 3,2%
2.      50 γρ οξαλικού σε 1 κιλό νερό και ½  κιλό ζάχαρη. Τελικό ποσοστό οξαλικού στο μίγμα = 2,7 % (άνοιξη , καλοκαίρι)

 

Οξαλικό οξύ   :      (Χύμα, σε ποσότητες 1 ή 2 κιλών)   

                               Χωρίς μόρια νερού       

      Τελική καθαρότητα: 99,6%


3.      58 γρ. οξαλικού  σε  1 κιλό νερό και1 κιλό ζάχαρη.  Τελικό ποσοστό οξαλικού στο μίγμα = 3,2%
  1. 40 γρ. οξαλικού σε 1 κιλό νερό και ½  κιλό ζάχαρη. Τελικό ποσοστό οξαλικού στο μίγμα = 2,7 % (άνοιξη , καλοκαίρι)


Συνιστάται:

  1. Μία μόνο εφαρμογή σε μελίσσια χωρίς ανοιχτό γόνο, με τελικό ποσοστό οξαλικού 3,2%(σωστή θεραπεία)

  1. Mία μόνο εφαρμογή σε μελίσσια με ανοιχτό γόνο,  με τελικό ποσοστό οξαλικού 2,7% (μόνο ανακούφιση για το μελίσσι)


Χρήση:


Χρησιμοποιούμε σύριγγα των 60 ml.  Μόνο 5 ml ανά τελάρο, ποτέ πάνω από 50 ml σε 10άρι μελίσσι, και με θερμοκρασίες  γύρω στους 10 βαθμούς . Πρέπει να εκτιμήσουμε σωστά σε πόσα τελάρα ‘πατάει’ το μελίσσι.  Κάνουμε διαβροχή στις μέλισσες με σύριγγα όπως το Περιζίν.  

Ηλίανθος (Helianthus annuus)










Καλλιεργούμενο φυτό που η έκτασή του επηρεάζεται πολύ από τις τιμές των σπόρων
του ή των ανταγωνίσιμων καλλιεργειών. Η παραδοσιακή για τη χώρα μας περιοχή
καλλιέργειάς του είναι ο Έβρος. Προσφέρει μέλι σε μεγάλες ποσότητες αδυνατίζουν
όμως σημαντικά τα μελισσοσμήνη. Ανθίζει Ιούνιο-Ιούλιο, το μέλι του είναι
ανοιχτόχρωμο, έχουμε όμως μεγάλη φθορά των συλλεκτριών μελισσών, οι οποίες
γρήγορα χάνουν το τρίχωμά τους και μαυρίζουν. Η φθορά των συλλεκτριών
μελισσών είναι εντονότερη σε ξηρικές καλλιέργειες και για το λόγο αυτό θα πρέπει
να αποφεύγονται από τους μελισσοκόμους. Και στην περίπτωση που έχουμε αρκετές
βροχές και υπάρχει περίσσεια υγρασίας, η παραμονή των μελισσιών στον ηλίανθο
πρέπει να είναι πολύ σύντομη. Μόλις είναι έτοιμα για τρύγο, τρυγούμε και
μεταφέρουμε τα μελίσσια μας σε γυρεοφόρες ανθοφορίες. Πρέπει να σημειωθεί ότι
μετά τον ηλίανθο τα μελίσσια δεν ‘τραβούν’ στο πεύκο. Αυτό είναι άλλωστε
αναμενόμενο αφού εκτός της φθοράς των συλλεκτριών μελισσών, παρατηρείται και
‘μπλοκάρισμα του γόνου’ από τα μέλια.

Μουσμουλιά (Mespilus japonica)












Καρποφόρο δέντρο που χρησιμοποιείται και ως καλλωπιστικό. Έχει μεγάλα
λογχοειδή και δερματώδη φύλλα γυαλιστερά στην πάνω επιφάνεια και χνουδωτά
στην κάτω, ενώ οι βαθιές νευρώσεις δίνουν στην επιφάνεια του φύλλου ανάγλυφη
εμφάνιση. Από τους πλέον πτωχούς μήνες του έτους είναι ο Νοέμβριος. Δύσκολα
μπορεί να ξεχωρίσει κανείς ένα ,δύο μελισσοκομικά φυτά αποκλειστικά αυτής της
εποχής. Ίσως η μουσμουλιά που σηματοδοτεί την έναρξη του μελισσοκομικού
χειμώνα να είναι τελικά το πιο αντιπροσωπευτικό φυτό αυτού του μήνα για τη χώρα
μας. Τα λουλούδια της μουσμουλιάς είναι πολύ ανθεκτικά στα καιρικά φαινόμενα,
βροχή, αέρας, άλλωστε η εποχή άνθισης χαρακτηρίζεται από ευμετάβλητο καιρό,
προσελκύουν πολλά είδη εντόμων, κυρίως όμως μέλισσες και βομβίνους.
Προσφέρουν νέκταρ και γύρη. Το χρώμα της γύρης στα πόδια της μέλισσας είναι
ωχρό-κίτρινο. Η διάρκεια της ανθοφορίας κλιμακώνεται σε μεγάλο χρονικό
διάστημα, πέραν του μηνός, εξαιτίας της σταδιακής άνθισης και της μεγάλης
διάρκειας ζωής των λουλουδιών. Αυτό φαίνεται αργότερα στο δέσιμο και την
ωρίμανση των καρπών, όταν στον ίδιο βότρυ υπάρχουν καρποί σε διαφορετικά
στάδια ωρίμανσης. Συνιστάται η επέκταση της καλλιέργειας του δένδρου αυτού
μεμονωμένα ως καλλωπιστικό ή οργανωμένα σε μεγαλύτερες εκτάσεις. Σε μια τέτοια
περίπτωση η μουσμουλιά θα αποκτήσει για την Ελληνική μελισσοκομία ανάλογη
σημασία μ’αυτήν που έχει σ’άλλες χώρες όπως την Ισπανία όπου κάθε χρόνο στη
Β.Α. περιοχή τους συρρέουν χιλιάδες μελίσσια για την εκμετάλλευση αυτής της
ανθοφορίας.

Καστανιά (Castanea sativa)










Η καστανιά εκτιμάται από τους μελισσοκόμους, ιδιαίτερα τους παραγωγούς
πευκόμελου, ως ένα από τα 4-5 σπουδαιότερα μελισσοκομικά φυτά. Αιτία το
δυνάμωμα των μελισσιών
(η αξία της γύρης της καστανιάς φαίνεται από τι πόσο πονά το τσίμπημα της
μέλισσας που βόσκησε σ’αυτή) και η επιτυχία εν συνεχεία στο πεύκο. Την
επιτυχημένη βόσκηση των μελισσιών στην καστανιά μπορεί να την αντιληφθεί κανείς
ανοίγοντας την πρώτη κυψέλη, η χαρακτηριστική μυρωδιά σκορπίζει στην
ατμόσφαιρα. Το μέλι της καστανιάς είναι σκούρο κοκκινωπό περιέχει πολλούς
γυρεοκκόκους, έχει πικρή γεύση και χαρακτηριστικό άρωμα. Για τα μελίσσια
αποτελεί εξαιρετικής ποιότητας τροφή, αλλά δεν έχει μεγάλη εμπορική αξία.

Παρασκευή, 19 Φεβρουαρίου 2016

Γλυκάνισος (Pimpinela anisum)













Η προτίμηση στα κίτρινα λουλούδια του γλυκάνισου από τις μέλισσες είναι εμφανής.
Η γύρη αλλά κυρίως το νέκταρ είναι που προσελκύουν χιλιάδες μέλισσες στις φυτείες
γλυκάνισου και ο τρύγος εφόσον έχουμε δυνατά μελίσσια είναι πολύ πιθανός.
Μάλιστα προς το τέλος της ανθοφορίας παρατηρείται μπλοκάρισμα του γόνου, το
οποίο βέβαια έχει σαν αποτέλεσμα περισσότερα πλαίσια για τρύγο, αλλά και σύντομα
εξασθένιση του μελισσιού. Το γεγονός αυτό σε συνδυασμό με τη φθορά που
εμφανίζεται στις συλλέκτριες μετά από λίγες μέρες βοσκής στο γλυκάνισο (χάνουν
το τρίχωμά τους, ’λαδώνουν’, μαυρίζουν, σκίζονται τα φτερά τους ), αποτρέπει
πολλούς μελισσοκόμους να επιδιώξουν τη μεταφορά των μελισσιών τους σε φυτείες
γλυκάνισου. Εάν μάλιστα ο μελισσοκόμος θέλει να εκμεταλλευτεί τις
μελιτοεκκρίσεις του πεύκου νωρίς τον Αύγουστο τότε καλά θα κάνει να αποφύγει το
γλυκάνισο.

Δενδρώδες ρείκι (Erica arborea L.)










Το ανοιξιάτικο ρείκι παρουσιάζει πλούσια νεκταροέκκριση, ικανοποιητική
σταθερότητα από χρονιά σε χρονιά, έχει μεγάλη διάρκεια άνθισης και αντοχή στα
καιρικά φαινόμενα. Παρόλα τα τόσα πλεονεκτήματα που είναι συγκεντρωμένα σε
αυτό το φυτό, δεν γίνεται τρυγητός από ανοιξιάτικο ρείκι. Ένας από τους λόγους που
δεν αξιοποιείται εμπορικά το ρεικίσιο μέλι είναι η εποχή άνθισης η οποία ξεκινά τον
Φεβρουάριο από τα πρώιμα, ζεστά μέρη και κλιμακώνει την άνθισή του μέχρι τον
Μάιο στα οψιμότερα και με μεγαλύτερο υψόμετρο μέρη. Η εποχή λοιπόν άνθισης,
συμπίπτει με την ανάπτυξη των μελισσιών ενώ σε πολλά μέρη ακολουθεί τις
εκκρίσεις του ανοιξιάτικου πεύκου, με τα μελίσσια να επιδίδονται στη συλλογή γύρης
από τα ρείκια και τις λαδανιές και στην εκτροφή γόνου.

Χαρουπιά (Ceratonia siliqua L.)









Η χαρουπιά είναι φυτό μεγάλης χρησιμότητας για τη μελισσοκομία, μιας και είναι
αυτοφυής ή και εμβολιασμένη. Ο Σεπτέμβρης είναι ο μήνας που τα άνθη της ήμερης
χαρουπιάς δίνουν στις μέλισσες τη δυνατότητα να κάνουν πολύ μέλι και να
αποθηκεύει γύρη. Η άγρια χαρουπιά που αναβλαστάνει ακόμα και αν ξεραθεί το
εμβόλιο της ήμερης, προσφέρει γύρη προς τα τέλη του φθινοπώρου. Η χαρουπιά δεν
υστερεί έναντι των άλλων δασικών δέντρων ούτε ως προς τις μελιτώδεις εκκρίσεις.
Από τους μίσχους και τους καρπούς της οι μέλισσες συλλέγουν μερικές χρονιές
άφθονα μελιτώματα. Η μελιτοφορία της χαρουπιάς το Σεπτέμβριο είναι σημαντική
γιατί αυτήν την εποχή δεν δίνουν πολλά φυτά τροφές και είναι μία περίοδος
ανάπαυλας, προετοιμασίας και αναδιοργάνωσης για την εκμετάλλευση του πεύκου.

Bερικοκιά (Prunus armeniaca)








Η καλλιέργεια σε οργανωμένους οπωρώνες μείωσε το ενδιαφέρον για μελισσοκομική
εκμετάλλευση εξαιτίας της υπερβολικής και πολλές φορές άκαιρης χρήσης
εντομοκτόνων. Παρ όλα αυτά η βερικοκιά αποτελεί σπουδαίο μελισσοκομικό φυτό
γιατί προσφέρει γύρη και νέκταρ. Η ποσότητα της γύρης είναι σημαντική , καλύπτει
τις ανάγκες των μελισσιών που την έχουν απόλυτο ανάγκη για την διατροφή του
γόνου και τη δημιουργία αποθεμάτων. Τα αποτελέσματα μέσα στην κυψέλη
πιστοποιούν και για την άριστη ποιότητα της γύρης της βερικοκιάς που με την
ύπαρξη συμπαγών οπωρώνων μπορεί να συντηρήσει εκατοντάδες μελίσσια σε μια
συγκεκριμένη περιοχή. Αν στο πρώτο μισό της ανθοφορίας η γύρη έχει τον πρώτο
λόγο, στο δεύτερο μισό το νέκταρ είναι πιο σημαντικό. Η ποσότητα είναι αρκετά
μεγάλη, σε σημείο που πέραν από τις ανάγκες συντήρησης του σμήνους και
διατροφής του γόνου δημιουργούνται και αποθέματα στα ‘στεφανώματα’ δηλαδή
πάνω και γύρω από τις περιοχές του πλαισίου που καταλαμβάνει ο γόνος.

Δενδρολίβανο (Rosmarinus officinalis)







Στη χώρα μας βρίσκεται σαν αυτοφυές σε περιοχές της Νότιας Ελλάδας και στην
Ζάκυνθο και Κρήτη, σαν καλλωπιστικό στις αυλές και στους κήπους σ’όλη την
Ελλάδα και σαν καλλιεργούμενο φυτό σε πολύ μικρές εκτάσεις στη Βόρεια
Ελλάδα.Το δενδρολίβανο είναι φυτό με τη μεγαλύτερη περίοδο άνθισης. Ανθίζει από
το Σεπτέμβριο μέχρι και τα μέσα Μαΐου. Μόνο στους θερινούς μήνες με τις υψηλές
θερμοκρασίες μένει χωρίς λουλούδια, όμως και αυτή την περίοδο συνεχίζει την
ανάπτυξη των βλαστών του και να ευνοηθεί με βροχές, η ανθοφορία του ξεκινά νωρίς
το Σεπτέμβριο ή ακόμη και τον Αύγουστο.

Πυράκανθος. (Pyracantha coccinea)







Πυράκανθος ονομάζεται ένα γένος φυτών, συνήθως ακανθωδών αειθαλών θάμνων, που ανήκουν στη οικογένεια των ροδοειδών (Rosaceae), ενδημικό φυτό της Ασίας και της νοτιοανατολικής Ευρώπης. Ο Πυράκανθος (Firethorns) φυτεύεται ως καλλωπιστικός για τους ελκυστικούς, μικρούς σφαιρικούς καρπούς του, που μοιάζουν με μικροσκοπικά μήλα. Χρησιμοποιούνται επίσης σαν φράκτες και συχνά επάνω σε πέργκολες, (αφού εύκολα καθοδηγείται η ανάπτυξή προς την επιθυμητή κατεύθυνση, καλύπτοντας τοίχους και φράκτες). Έχουν μικρά ωοειδή φύλλα, που σχηματίζονται επάνω στους κοντούς μίσχους.
Η ανθοφορία του δεν διαρκεί πολλές ημέρες (περίπου μία εβδομάδα,αρχές Μαϊου)
προσελκύει όμως πολλές μέλισσες, προσφέροντας νέκταρ κυρίως.


Ανεμώνη (Αnemone sp.)






Ανθίζει από το Φεβρουάριο μέχρι τον Απρίλιο και δίνει άφθονη γύρη.
Οι πανέμορφες ανεμώνες πολλές φορές αναφέρονται και ως ‘αγριοπαπαρούνες’.
Βροχερός και ήπιος χειμώνας ευνοεί την πρώιμη άνθισή τους το χειμώνα έως και
τους πρώτους μήνες της άνοιξης. Τα μεγάλα εντυπωσιακά ασπρορόδινα ή και
κόκκινα λουλούδια της ανεμώνης, προσελκύουν τις μέλισσες για τη γύρη που
προσφέρουν. Λόγω εποχής ανθοφορίας έχουν μελισσοκομικό ενδιαφέρον.

Φασκόμηλο (Salvia officinalis)







Ανθίζει σε χέρσες, ξηρές, πετρώδεις θέσεις. Η αξία του φασκόμηλου για τη
μελισσοκομία είναι μεγάλη όπως και η εκτίμηση των μελισσοκόμων όλης της
νησιωτικής Ελλάδας για το αρωματικό αυτό φυτό της ελληνικής χλωρίδας.
Σημαντική όμως και η προτίμηση που δείχνουν οι μέλισσες στη βόσκηση των
λουλουδιών της φασκομηλιάς συλλέγοντας κυρίως νέκταρ την περίοδο Μαρτίου
Απριλίου.

Αγριολεβάντα (Lavandula stoechas)











Αυτοφυές αρωματικό φυτό που βρίσκεται σ’αρκετές περιοχές της χώρας μας όπως
Πελοπόννησο, Χαλκιδική, Κρήτη, Εύβοια, Κω και σ’άλλα νησιά. Μεγάλη παρουσία
έχει στη Λέσβο όπως είναι γνωστό με το κοινό όνομα Αβαγιανός. Ανήκει στην
οικογένεια των χειλανθών (Labiatae) που αναγνωρίζονται εύκολα από τους
τετραγωνικούς βλαστούς και είναι τα περισσότερα αξιόλογα μελισσοκομικά φυτά.
Οι μέλισσες επισκέπτονται τα λουλούδια της αγριολεβάντας κυρίως για το νέκταρ το
οποίο λόγο εποχής άνθησης (από Φεβρουάριο έως Απρίλιο) καταναλώνεται για τη
διατροφή του γόνου.

Αγριοσουσαμιά (Heliotropium europeum)








Ποώδες ετήσιο φυτό με άσπρα ευωδιαστά λουλουδάκια που φυτρώνει σε χέρσα
εδάφη και σε θερισμένα σιτηρά.
Η ταξιανθία θυμίζει το λουλούδι της σουσαμιάς, ανθίζει τον Ιούλιο σταδιακά, δένει
τους σπόρους στη βάση και συνεχίζει την ανθοφορία προς την κορυφή. Η διάρκεια
ανθοφορίας ξεπερνά τις 30-40 ημέρες και διακόπτεται συνήθως το
φθινόπωρο ή από το όργωμα των χωραφιών. Σε ορισμένες περιοχές παράγεται μέλι
με σημαντική συμμετοχή του αξιόλογου αυτού μελισσοκομικού φυτού,
λευκοκίτρινου χρώματος με εξαιρετικό χρώμα.

Καβαλαριά – Αγριόβικος (Vicia sp.)










Εξόχως μελιγόνο αυτοφυές ζιζάνιο των καλλιεργειών. Την άνοιξη κυριαρχεί στην
αυτοφυή βλάστηση ακαλλιέργητων εκτάσεων, στους φράκτες και τα σύνορα μεταξύ
των καλλιεργειών.
Αναρριχόμενο φυτό, στερείται ισχυρού κορμού, ενώ βροχοπτώσεις την άνοιξη
ευνοούν τη γρήγορη ανάπτυξή του και την πλούσια και συνεχή ανθοφορία του. Μ ε
συνθήκες ήπιου χειμώνα (φυτό ευαίσθητο στους παγετούς) και βροχερής άνοιξης,
κλιμακώνει την ανθοφορία στους συνεχούς εκπτυσσόμενους νέους βλαστούς, από το
τέλος του χειμώνα έως και το καλοκαίρι. Τα λουλούδια με χρώμα βαθύ κόκκινο-μοβ
και σχήμα ψυχής (πεταλούδας) όπως σ’όλα τα ψυχανθή, προσφέρουν νέκταρ σε
μεγάλες ποσότητες και τ’αποτελέσματα φαίνονται μέσα στην κυψέλη, που βαραίνει
γρήγορα από το μέλι που ωριμάζει. Υπολογίζεται πολύ από τους μελισσοκόμους, η
σημασία του όμως συνεχώς υποβαθμίζεται, αφού η εντατική χρήση της γεωργικής
γης και των ζιζανιοκτόνων το περιορίζουν στα ρείθρα των δρόμων και στις εκτάσεις
με μεγάλη κλίση που δύσκολα καλλιεργούνται.

Ασφάκα (Phlomis fruticosa)











Εντυπωσιακά κίτρινα λουλούδια και ζωηρή βλάστηση χαρακτηρίζουν τον θάμνο
αυτό που καλύπτει πολλές άγονες εκτάσεις της ΝΔ κυρίως Ελλάδος. (Βελαούρες
είναι η επωνυμία τέτοιων εκτάσεων στη Δυτική Ελλάδα).
Είναι φυτό αμφισβητούμενης μελισσοκομικής αξίας. Παρά το γεγονός ότι η
ανθοφορία της διαρκεί πλέον των δύο μηνών (άνοιξη), σπάνια παρατηρεί κανείς
μέλισσες να βόσκουν στα μακρυκάλυκα λουλούδια της. Μερικές φορές όμως, ιδίως
προς το τέλος της ανθοφορίας όταν αρχίζουν να μαραίνονται τα λουλούδια ή μετά
από βροχή όταν τα λουλούδια γεμίζουν νερό και οι μέλισσες μπορούν να φθάσουν με
την προβοσκίδα τους το νέκταρ, τότε η παραγωγή μελιού είναι εντυπωσιακή. Το μέλι
της ασφάκας (δεν βγαίνει κάθε χρόνο ούτε σε μεγάλες ποσότητες) είναι πολύ καλής
ποιότητας, με ευχάριστη γεύση και ανοικτό κίτρινο χρώμα

Αγριορίγανη – Θυμαράκι – Τούφα (Thymus serpyllum)







Πολύ διαδεδομένο αυτοφυές φυτό, χαμηλή πόα, που δεν ξεπερνά σε ύψος τα 30-40
εκατοστά, με ευωδιαστά ασπρορόδινα λουλούδια και φύλλα-βλαστάρια με μεγάλη
ποσότητα αιθέριου ελαίου, παρόμοια με του θυμαριού.
Απαντάται σ’όλα τα υψόμετρα, από τα παραθαλάσσια μέρη μέχρι και πάνω από
1.000 μέτρα, προσελκύει τις μέλισσες με το έξοχο αρωματικό νέκταρ του. Σε
περιοχές συνήθως ορεινές, με μεγάλες εκτάσεις αγριορίγανης ή τούφας, όπως είναι
γνωστό και αλλιώς το θυμαράκι, το μέλι που παράγεται, συνήθως τον Ιούλιο μετά την
ανθοφορία του Μαΐου-Ιουνίου είναι πολύ αρωματικό, εφάμιλλο του θυμαριού.


Ασφόδελος (Asphodelus microcarpus)









Ο ασφόδελος είναι ζιζάνιο των βοσκοτόπων , δυσκολοεξώντοτο, ακριβώς όμως
γι’αυτόν τον λόγο πολύτιμο μελισσοκομικό φυτό, συνυπολογιζόμενου του γεγονότος
ότι προσφέρει μεγάλες ποσότητες νέκταρος στις μέλισσες, είναι πρώιμης μεγάλης
διάρκειας άνθισης, σκληροτράχηλο φυτό στις καιρικές συνθήκες. Βροχές ακόμη και
στη διάρκεια της ανθοφορίας δεν επηρεάζουν την ανθοφορία.
Oι ανθοφόροι βλαστοί εμφανίζονται στις αρχές της άνοιξης μέχρι και τον Ιούνιο στις
όψιμες τοποθεσίες.Οι βροχές της άνοιξης ευνοούν την σταδιακά επεκτεινόμενη
ανθοφορία των στελεχών και την επιτυχημένη νεκταροέκκριση. Αρκετές χρονιές
τ’αποθέματα μελιού που συλλέγουν οι μέλισσες είναι περισσότερα από τις ανάγκες
(μεγάλες αυτή την εποχή) για την εκτροφή του γόνου και πραγματοποιείται τρυγητός.

Αρκουδόβατος (Smilax aspera)







Η εντυπωσιακή σε άρωμα ανθοφορία του αρκουδόβατου το Σεπτέμβριο, με τα μικρά
ασπρορόδινα λουλούδια, αποζημιώνει για τις ενοχλήσεις που προκαλεί τον υπόλοιπο
χρόνο.
Ανθίζει από τον Αύγουστο έως και τον Οκτώβριο, τα άνθη του είναι μικρά άσπρου
χρώματος. Οι μέλισσες βόσκουν εντατικά στον αρκουδόβατο, συλλέγοντας γύρη και
νέκταρ. Επειδή ο αρκουδόβατος συνυπάρχει με άλλα φυτά στον υπόροφο των
πευκοδασών, όπου ως γνωστόν το φθινόπωρο η γύρη σπανίζει, είναι φυτό χρήσιμο
στη μελισσοκομία.

 
μελισσα μελιτοφορος